Błąd w DZPW, czy celowe działanie? Czyli jak powstają dodatkowe koszty.

Szkolenia ATEX
Szkolenia ATEX
Nazywam się Mariusz Balicki i jestem tu, by Ci pomóc.

Jeśli borykasz się z problemem w zakresie bezpieczeństwa
wybuchowego, pożarowego lub procesowego, to zachęcam Cię do kontaktu.

Kliknij w gwiazdki, aby wyświetlić dane +48 50* *** *** | m.bal***@***** | +48 12 **** ***

DZPW (dokument zabezpieczenia przed wybuchem) jest formalnym dokumentem, do którego posiadania zobowiązany jest każdy zakład, w którym magazynuje się lub przetwarza gazy, ciecze palne, palne pyły mogące tworzyć z powietrzem mieszaniny wybuchowe.

Wykonanie DZPW to proces

Warto wspomnieć o czasie potrzebnym na opracowanie i zatwierdzenie DZPW, gdyż zbyt krótki czas jest jedną z przesłanek, które mogą świadczyć o tym, że dokument został sporządzony “na kolanie”, metodą kopiuj – wklej. Zdarza się spotykać na rynku oferty sporządzenia dokumentu nawet w ciągu ok 7 dni. Tymczasem nasze doświadczenie pokazuje, że rzetelne przygotowanie dokumentu trwa zwykle kilka tygodni. Średnio można mówić o pięciu do sześciu tygodniach. Zbytni pośpiech i szukanie dróg na skróty przez autorów opracowań, to prosta droga do błędów, które mogą mieć poważne konsekwencje.

Co więcej, nawet DZPW, które pozornie mogą się wydawać, że zostały stworzone zgodnie ze sztuką, mogą nie być wolne od błędów i wad, które dyskwalifikują je z punktu widzenia bezpieczeństwa wybuchowego.

Dlaczego tak się dzieje? Otóż stworzenie DZPW wymaga zgromadzenia i przeanalizowania wielu dokumentów, takich jak:

  • karty charakterystyki używanych substancji,
  • opisy stosowanych technologii,
  • instrukcje stanowiskowe,
  • projekty budowlane,
  • obliczenia wentylacji,
  • protokoły przeglądów,
  • rysunki pomieszczeń,
  • badania typu WE,
  • deklaracje zgodności.

Analiza ww. dokumentacji wymaga posiadania wiedzy nie tylko teoretycznej i prawnej, ale co najważniejsze, wymaga także praktycznej znajomości i szerokiego doświadczenia w zabezpieczaniu zakładów przemysłowych przed wybuchem.

Większy zasięg stref EX niż to konieczne

Brak wspomnianego doświadczenia u osób wykonujących dokument zabezpieczenia przed wybuchem sprawia, że mogą mieć one tendencję np. do szerszego wyznaczania zasięgu stref zagrożenia wybuchem, niż jest to konieczne.

Niezależnie, czy to będzie nieumyślny błąd, czy celowe działanie, to takie postępowanie z punktu widzenia osoby tworzącej dokument jest “bezpieczne”. Strefy zagrożenia wybuchem o większym zasięgu powodują, że na większej przestrzeni zakładu przemysłowego teoretycznie powinno być bezpieczniej.

Słuchałeś już Podcastu ATEX? Wszystkie kluczowe informacje, które przeczytasz w kolejnych akapitach artykułu, zostały zaczerpnięte właśnie z tego Podcastu.

W odcinku Podcastu ATEX pt. „Konsekwencje błędów w ocenie ryzyka wybuchu i dokumencie zabezpieczenia przed wybuchem” Mariusz Balicki omawia często spotykane błędy oraz braki w Dokumencie Zabezpieczenia Przed Wybuchem, jak i w Ocenie Ryzyka Wybuchu. Kliknij poniższy przycisk, aby otworzyć stronę ww. odcinku Podcastu. Możesz go wysłuchać, lub przeczytać transkrypcję. Będzie nam bardzo miło, jeśli dodatkowo zasubskrybujesz podcast wypełniając formularz, który znajduje się na stronie podcastu. Będziesz wówczas otrzymywać od nas informacje o nowych odcinkach podcastu, jak i będziemy przesyłać także inną niezbędną wiedzę dotyczącą bezpieczeństwa wybuchowego w przemyśle.

Po co zatem ten artykuł, skoro wychodzi na to, że powinno być bezpieczniej?

Gdyż najczęściej tak nie jest. Idąc tym tokiem myślenia, można by od razu stwierdzić, że cały teren zakładu obejmujemy strefą zagrożenia wybuchem. Tymczasem celem Oceny Ryzyka Wybuchu i Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem jest wyznaczenie realnych stref zagrożenia wybuchem, czyli stref w miejscach, gdzie one rzeczywiście występują.  Wtedy z jednej strony zapewnimy na terenie zakładu przemysłowego minimalny poziom bezpieczeństwa wymagany Dyrektywą ATEX, a z drugiej strony nie wpędzimy inwestora w dodatkowe, niemałe koszty.

W przypadku pyłów kluczowe jest doświadczenie osoby wykonującej DZPW

Aby wyjaśnić, w jaki sposób doświadczenie (lub jego brak) wpływać może na nieuzasadniony wzrost kosztów dla inwestora, posłużmy się normami. Jak wspomnieliśmy, jeśli w procesie produkcyjnym używane są substancje, które z powietrzem mogą tworzyć atmosfery wybuchowe, to należy wokół źródeł emisji tych substancji wyznaczyć strefy zagrożenia wybuchem. Wyznacza się je w oparciu o 2 normy serii PN-EN 60079 mianowicie:

  • PN-EN 60079-10-1:2016 „Atmosfery wybuchowe — Część 10-1: Klasyfikacja przestrzeni – Gazowe atmosfery wybuchowe”
  • PN-EN 60079-10-2 „Atmosfery wybuchowe — Część 10-2: Klasyfikacja przestrzeni — Pyłowe atmosfery wybuchowe”.

W przypadku gazowych atmosfer wybuchowych ww. norma zawiera dokładnie opisany proces wytyczania stref zagrożenia wybuchem gazów, wraz z podaniem wzorów matematycznych, na podstawie których obliczany jest zasięg poszczególnych stref. Właściwości wybuchowe poszczególnych gazów są niezmienne, dlatego wyznaczenie stref sprowadza się więc do wzorów matematycznych, bez względu na doświadczenie osoby sporządzającej ocenę ryzyka wybuchu.

Zupełnie inaczej wygląda wyznaczanie stref w przypadku pyłowych atmosfer wybuchowych. Właściwości wybuchowe pyłów zależą między innymi od grubości i wilgotności ziarna. W efekcie możemy mieć czasem do czynienia z sytuacją, że na początku procesu technologicznego pył nie wykazuje właściwości wybuchowych, a po przejściu tego procesu staje się silnie wybuchowy. W związku z tym niemożliwe jest, aby wyznaczanie stref zagrożenia wybuchem pyłu sprowadzić do dokładnie opisanego w normie procesu i wzorów matematycznych. Kluczowe jest natomiast doświadczenie osób wyznaczających strefy, a w szczególności znajomość:

  • procesów technologicznych i ich wpływu na zmiany charakterystyki wybuchowej poszczególnych pyłów
  • zabezpieczeń przeciwwybuchowych i możliwości oraz ograniczeń ich zastosowania w poszczególnych przypadkach

Czy każdy wyznaczy pyłowe strefy zagrożenia inaczej?

Jeśli kluczowe dla wyznaczania stref zagrożenia wybuchem jest doświadczenie osób dokonujących oceny ryzyka wybuchu, to rzeczywiście może się zdarzyć, że każdy, kto podejdzie do wytyczenia stref w przypadku pyłów, wyznaczy je inaczej. Dla gazów wyliczenia na podstawie wzorów matematycznych precyzyjnie są w stanie pokazać miejsce, gdzie strefa zagrożenia się kończy. W kontekście pyłowych atmosfer wybuchowych kluczowe będą argumenty merytoryczne, wynikające wprost z doświadczenia. Dopóki więc osoba wytyczająca strefy zagrożenia wybuchem, jest w stanie przedstawić argumenty za koniecznością wyznaczania określonego zasięgu strefy, dopóty jest to postępowanie prawidłowe. Jednak często zdarza się tak, że osoby nieposiadające szerokiego doświadczenia związanego z pyłowymi atmosferami wybuchowymi, mają skłonność do znacznie szerszego wyznaczania stref zagrożenia, bez pokrycia tych decyzji merytorycznymi argumentami. A takie postępowanie prowadzi wprost do generowania dodatkowych, znacznych kosztów dla inwestora.

Większa strefa EX = większy koszt

Dlaczego jest to takie ważne? Otóż w wyznaczonych strefach:

  • muszą być stosowane urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym
  • powinny być opracowane instrukcje prowadzenia prac
  • powinien być wdrożony w zakładzie system zezwoleń na wykonywanie pracy w strefach
  • do pracy w strefach powinny być używane specjalne narzędzia
  • powinna być opracowana instrukcja eksploatacji urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym.

Wszystko to sprawia, że konieczny jest zakup droższych maszyn i komponentów w wykonaniu przeciwwybuchowym, zakup narzędzi nieiskrzących, montaż oświetlenia w wykonaniu przeciwwybuchowym, czy wykonanie instalacji elektrycznej, która jest iskrobezpieczna i przeciwwybuchowa.

Dodatkowo dochodzą do tego pewne “ukryte” koszty, związane ze wszystkimi procedurami i pozwoleniami, które muszą być ściśle przestrzegane w strefach zagrożenia wybuchem. Respektowanie ich często wydłuża czas wykonywania prac, np. przez konieczność wystawienia zezwoleń, czy też usunięcia atmosfery wybuchowej przed rozpoczęciem działań. Zakładając, że jeśli przed rozpoczęciem prac, należy wpierw poświęcić na te czynności np. godzinę, to w perspektywie roku ten czas będzie liczony w dniach, czy nawet tygodniach – a to są dodatkowe koszty pracy.

Papier wszystko przyjmie

Mówi się, że papier wszystko przyjmie. Jeśli więc osoba wykonująca DZPW określi w dokumencie zasięg stref znacznie szerzej, niż to zagrożenie występuje w rzeczywistości, to niejako zmusza ona wtedy inwestora do poniesienia znacznie większych kosztów związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa na terenie zakładu, niż jest to w rzeczywistości wymagane.

Jako przykład, można podać dokument, w którym autor pisał, że strefa zagrożenia wybuchem obejmuje całe pomieszczenie, nie podając, skąd wyciągnął taki wniosek, to znaczy bez powołania się na przepisy. A taki zapis oznacza, że w całym pomieszczeniu musimy spełniać wymienione wyżej wymagania. Oczywiście może się zdarzyć taki przypadek, gdzie po analizie okaże się, że strefa faktycznie obejmuje całe pomieszczenie, ale to musi wynikać z rzetelnej analizy.

Sprawdź darmowy pakiet edukacyjny

Weź udział w darmowym warsztacie online lub/i dołącz do naszego programu edukacyjnego całkowicie za darmo. Ty zdobywasz wiedzę, my ustanawiamy dobre standardy bezpieczeństwa.

Przewiń do końca
sprawdź darmowe warsztaty online, pobierz przewodnik ATEX, dołącz do programu edukacyjnego.

Darmowe warsztaty online

Ochrona urządzeń i aparatów przed skutkami wybuchu pyłów

Zaczniemy od podstaw prawnych, które będą stanowiły dla nas bazę dla dalszej, bardzo praktycznej części. Warsztat wesprzemy aż 28 unikalnymi filmami, których nie znajdziesz w sieci. Dzięki nim nie tylko zrozumiesz zasadę działania poszczególnych typów zabezpieczeń, ale także zobaczysz skutki ich błędnego zastosowania. Nie ukrywajmy, ta część nie tylko edukuje, ale także daje mocno do myślenia.

Poprawny dobór zabezpieczeń przeciwwybuchowych dla jednostek odpylających

Jeśli w Twoim zakładzie pracują filtry bądź cyklony, to ten warsztat jest dla Ciebie. Dowiesz się z niego jakie błędy najczęściej są popełniane przy zabezpieczaniu instalacji odpylających. Zobaczysz także studium przypadku w formie filmu, który pokazuje konsekwencje tych błędów – zdradzę tylko, że film pobudza wyobraźnię. Co ważne całość zaczniemy, krótkim wstępem nt. podstaw prawnych.

Wyładowania elektrostatyczne jako przyczyna wybuchu – jak się chronić

W czasie warsztatu zaprezentujemy szereg niezwykle ciekawych materiałów wideo, a także sporo wiedzy opartej o przepisy, normy i nasze doświadczenie. Poznasz również, a może przede wszystkim, sposoby ochrony przed elektrycznością statyczną. W warsztacie powinien wziąć udział każdy, kto pracuje w zakładzie gdzie wykonuje się operacje z palnymi cieczami, a także gazami oraz pyłami.

Oświetlenie podstawowe i awaryjne w strefach zagrożenia wybuchem

Jak dobrać oświetlenie podstawowe i awaryjne, tak by było zgodne z obowiązującymi przepisami? Na jakie rozwiązania konstrukcyjne zwrócić uwagę, aby inwestycja szybko nie okazała się workiem bez dna? Czy producenci opraw zawsze są uczciwi? To tylko kilka z kilkunastu tematów jakie zostaną poruszone w tym niezwykle merytorycznym warsztacie.

Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne i zapasowe a aktualne wymogi prawne i normatywne

Przekrojowy warsztat dla osób mających do czynienia z oświetleniem ewakuacyjnym i zapasowym pracujących także w strefach zagrożenia wybuchem. Prowadzący skupia się na praktycznym podejściu do norm i aktów prawnych z zakresu odnoszących się do oświetlenia oraz jego zasilania jako jednej ze składowych bezpieczeństwa pożarowego w obiektach.

Poprawny dobór zabezpieczeń przeciwwybuchowych dla jednostek odpylających on demand

Jeśli w Twoim zakładzie pracują filtry bądź cyklony, to ten warsztat jest dla Ciebie. Dowiesz się z niego jakie błędy najczęściej są popełniane przy zabezpieczaniu instalacji odpylających. Zobaczysz także studium przypadku w formie filmu, który pokazuje konsekwencje tych błędów – zdradzę tylko, że film pobudza wyobraźnię. Co ważne całość zaczniemy, krótkim wstępem nt. podstaw prawnych.

To nie wszystko, przewiń niżej.

Pobierz przewodnik ATEX
Jak dostosować aparat lub instalację procesową do wymogów dyrektywy ATEX.

Co otrzymasz

  • studia przypadków pokazujące przyczyny wybuchów i pożarów
  • dostęp do filmów wideo pokazujących skutki oraz przebieg zdarzeń
  • praktyczne wskazówki jakie podjąć działania
  • statystyki odnośnie źródeł zapłonu oraz palnych pyłów
  • wiedzę nt. parametrów wybuchowości, oceny ryzyka wybuchu i DZPW, prewencji i ograniczania skutków i wiele więcej

Darmowy program
edukacyjny ATEX

Program wspiera już 3474 specjalistów odpowiedzialnych m.in. za BHP, utrzymanie ruchu, a także projektantów, rzeczoznawców ds. ppoż. i ubezpieczycieli. Dołącz do ich grona.

Co zyskujesz

  • darmową wiedzę dzięki, której się rozwijasz
  • studia przypadku pokazujące przyczyny i skutki wybuchów
  • filmy przedstawiające realne zdarzenia + komentarz
  • artykuły i poradniki
  • możliwość darmowego udziału w warsztatach
  • duże zniżki na szkolenia i konferencje

WAŻNA INFORMACJA
W związku z koronawirusem wprowadzamy szkolenia online z gwarancją zwrotu kosztów w przypadku nie spełnienia Twoich oczekiwań. Jednocześnie odwołujemy tradycyjne szkolenia do końca kwietnia.

Pobierz przewodnik ATEX

Jak dostosować urządzenie, instalację lub zakład produkcyjny do dyrektywy ATEX
  • Praktyczna wiedza poparta przykładami
  • Studia przypadków rzeczywistych wybuchów w przemyśle
  • Unikalne materiały wideo
  • Wskazówki i rady ekespertów
DARMOWE WARSZTATY ONLINE
Zapisz się zanim braknie miejsc
W czasie warsztatu Zbigniew Wolff przedstawi:
  • wymogi prawne i normatywne
  • najczęstsze błędy i ich konsekwencje
  • unikalne filmy pokazujące wybuchy w urządzeniach
W czasie warsztatu Mariusz Blicki przedstawi:
  • 28 unikalnych filmów pokazujących błędy
  • ograniczenia zabezpieczeń przeciwwybuchowych
  • najważniejsze aspekty teoretyczne i prawne
W czasie warsztatu Maciej Freza przedstawi:
  • sposoby zasilania i sterowania oświetleniem
  • sposoby testowania opraw i zasilania
  • rodzaje zasilania w oparciu o normę PN-EN 50172